काठमाडौं।
काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न स्थानमा रहेका पसलहरूबाट निर्वाचन प्रचारप्रसारमा प्रयोग हुने १०८ थान टिसर्ट नियन्त्रणमा लिइएको छ। ती टिसर्टहरूमा विभिन्न राजनीतिक दलका उम्मेदवारहरूको फोटो तथा चुनाव चिन्ह प्रिन्ट गरिएको पाइएको थियो। सम्बन्धित निकायका अनुसार उक्त सामग्री निर्वाचन आचारसंहिता, २०८२ को परिच्छेद ४ को दफा १३(घ) को प्रावधानविपरीत भएको ठहर गर्दै नियन्त्रणमा लिएर कारबाही प्रक्रिया अघि बढाइएको हो।
अनुगमन टोलीले काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुरका विभिन्न पसल तथा स्टोरहरूमा अनुगमन गर्दा ती टिसर्टहरू विक्रिवितरणका लागि राखिएको अवस्थामा फेला पारेको जनाएको छ। निर्वाचन अवधिमा प्रचार सामग्रीको प्रयोग, उत्पादन तथा वितरणसम्बन्धी स्पष्ट कानुनी व्यवस्था रहेकाले त्यसको उल्लङ्घन भएको देखिएपछि तत्काल नियन्त्रणमा लिइएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
आचारसंहिताको स्पष्ट प्रावधान
निर्वाचन आचारसंहिता, २०८२ को परिच्छेद ४ अन्तर्गत दफा १३(घ) मा निर्वाचन प्रचारका क्रममा उम्मेदवार वा राजनीतिक दलको पक्षमा छापिएका लुगा, टोपी, झोला, टिसर्ट लगायतका सामग्रीको उत्पादन, वितरण र प्रदर्शनमा रोक लगाइएको उल्लेख छ। आयोगका अधिकारीहरूका अनुसार मतदातालाई प्रभाव पार्ने उद्देश्यले यस्ता सामग्री वितरण वा विक्री गर्नु आचारसंहिता उल्लङ्घनको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।
यस प्रकरणमा १०८ थान टिसर्ट नियन्त्रणमा लिइएको र सम्बन्धित व्यवसायी तथा संलग्न व्यक्तिहरूलाई स्पष्टीकरण मागिएको जानकारी दिइएको छ। आवश्यक परेमा जरिवाना तथा थप कानुनी कारबाही गरिने चेतावनी पनि दिइएको छ।
निर्वाचन स्वच्छ र निष्पक्ष बनाउन कडाइ
निर्वाचनको मिति नजिकिँदै गर्दा प्रचारप्रसारका गतिविधि तीव्र भइरहेका छन्। यसैबीच निर्वाचन आयोगले स्वच्छ, निष्पक्ष र पारदर्शी वातावरण सुनिश्चित गर्न अनुगमनलाई तीव्रता दिएको जनाएको छ। आयोगले निर्वाचन आचारसंहिताको पूर्ण पालना गर्न सबै राजनीतिक दल, उम्मेदवार, व्यवसायी तथा सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ।
निर्वाचन पर्यवेक्षकहरूका अनुसार प्रचार सामग्रीमार्फत मतदातालाई प्रभावित पार्ने अभ्यास विगतका निर्वाचनहरूमा पनि देखिएको थियो। त्यसैले यसपटक आयोगले प्रारम्भिक चरणमै कडाइ अपनाएको विश्लेषण गरिएको छ।
व्यवसायीको भनाइ
केही व्यवसायीहरूले भने आफूहरूलाई आचारसंहिताका प्रावधानबारे पूर्ण जानकारी नभएको प्रतिक्रिया दिएका छन्। “हामीले अर्डरअनुसार छापिएको सामग्री मात्र बिक्रीका लागि राखेका थियौँ,” एक व्यवसायीले भने। तर आयोगका अधिकारीहरूले निर्वाचन अवधिमा राजनीतिक सामग्री उत्पादन वा विक्री गर्दा कानुनी व्यवस्था बुझ्नुपर्ने दायित्व व्यवसायी स्वयंको हुने स्पष्ट पारेका छन्।
आगामी कदम
नियन्त्रणमा लिइएका टिसर्टहरू आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी जफत गरिने र संलग्न पक्षलाई प्रचलित कानुनअनुसार कारबाही गरिने बताइएको छ। साथै, आगामी दिनमा उपत्यकासहित देशभर अनुगमन अझ सशक्त बनाइने आयोगले जनाएको छ।
निर्वाचनलाई प्रभावमुक्त र विश्वासिलो बनाउन आचारसंहिता पालना अपरिहार्य रहेको आयोगको भनाइ छ। पछिल्लो कारबाहीलाई आयोगको कडाइका रूपमा हेरिएको छ, जसले अन्य सम्भावित उल्लङ्घनका गतिविधिलाई पनि निरुत्साहित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
