काठमाडौँ।
विगतमा अन्य विश्वविद्यालयहरू दलीय राजनीतिले प्रभावित भइरहँदा पनि तुलनात्मक रूपमा राजनीतिक हस्तक्षेपबाट टाढा मानिएको काठमाडौँ विश्वविद्यालय (केयू) अहिले भने नयाँ ढंगले राजनीतिक विवादको केन्द्र बन्न थालेको छ । सरकारले विश्वविद्यालयहरूलाई राजनीतिक प्रभावबाट पूर्णतः मुक्त राख्ने रणनीति अघि सारेसँगै केयूभित्र पुराना दलनिकट समूहहरू नयाँ स्वरूपमा सक्रिय भएको आरोप लाग्न थालेको छ ।
सरकारले राजनीतिक नियुक्तिबाट आएका विश्वविद्यालय पदाधिकारीहरू हटाउने तयारीस्वरूप अध्यादेश ल्याउने चर्चा चलेपछि केयूमा उपकुलपति पदको दौड तीव्र बनेको छ । अर्कोतर्फ, विद्यार्थी कल्याण परिषद्को निर्वाचनलाई लिएर पनि विश्वविद्यालयभित्र तनाव बढिरहेको छ । विश्वविद्यालय स्रोतका अनुसार पूर्वउपकुलपति भोला थापा तथा उनका निकट मानिएका प्राध्यापकहरू विवेक बराल र विराजसिंह थापाको समूह संस्थापक उपकुलपति सुरेशराज शर्मालाई अगाडि सारेर फेरि थापालाई उपकुलपति बनाउने प्रयासमा सक्रिय छ ।
हालका उपकुलपति अच्युत वाग्ले केयूको इतिहासमै पहिलो पटक खुला प्रतिस्पर्धाबाट नियुक्त भएका उपकुलपति हुन् । उनी एक वर्षअघि लिखित परीक्षा, कार्ययोजना प्रस्तुति र अन्तर्वार्तापछि छनोट भएका थिए । त्यतिबेला भोला थापा प्रतिस्पर्धामा चौथो स्थानमा रहेको बताइन्छ । स्रोतका अनुसार त्यतिखेर सरकारमा प्रभावशाली नेतृ आरजु राणा देउवाले थापालाई उपकुलपति बनाउने आश्वासन दिएको चर्चा थियो । प्रतिस्पर्धाबाट उपकुलपति बन्न नसकेपछि थापालाई जेनजी आन्दोलनपछि युलेन्स स्कूलको अध्यक्षमा नियुक्त गरिएको दाबी गरिएको छ ।
काठमाडौँ विश्वविद्यालय कर्मचारी नियमावलीअनुसार विश्वविद्यालयका शिक्षक तथा कर्मचारीले अन्य संस्थाको पदाधिकारी बन्न नपाउने व्यवस्था रहेको उल्लेख गर्दै थापा नियुक्तिको विषयलाई लिएर पनि प्रश्न उठाइएको छ । थापाले आफ्नो कार्यकालमा युलेन्स स्कूललाई साइबर सेक्युरिटी विषयमा स्नातक तह सञ्चालनको सम्बन्धन दिएको भए पनि अध्ययन अध्यापन भने अझै सुरु नभएको जनाइएको छ ।
त्यसैगरी, प्राध्यापक विवेक बरालले शिक्षामन्त्री सुमना श्रेष्ठ (स्रोतमा उल्लेख भएअनुसार) निकट सम्बन्धको आधारमा वर्तमान उपकुलपति अच्युत वाग्ले बाहिरिएपछि भोला थापा उपकुलपति बन्ने दाबी गरिरहेको चर्चा विश्वविद्यालयभित्र भइरहेको छ । विराटनगरस्थित एस्पायर कलेजमा बराल पक्षका नातेदारहरूको लगानी रहेको र उक्त कलेजले केयूको सम्बन्धन पाएको विषयलाई लिएर पनि आलोचना भइरहेको छ ।
उता एमाले, माओवादी तथा विप्लव समूह निकट विद्यार्थीहरूलाई उक्साएर वर्तमान नेतृत्वविरुद्ध नाराबाजी र तालाबन्दीको प्रयास भइरहेको आरोप समेत लागेको छ । पछिल्ला चार दिनदेखि विश्वविद्यालय परिसरमा भइरहेका गतिविधिमा थापा समूहको अप्रत्यक्ष भूमिका रहेको दाबी स्रोतहरूको छ । विद्यार्थी राजनीति पनि अहिले केयूभित्रको अर्को विवादको विषय बनेको छ । विश्वविद्यालयका सातमध्ये पाँच स्कूलमा विद्यार्थी कल्याण परिषद्को मोडेलअनुसार निर्वाचन सम्पन्न भइसकेको छ भने स्कूल अफ साइन्स र स्कूल अफ इन्जिनियरिङका लागि वैशाख २५ गते निर्वाचन तय गरिएको छ । तर पुराना दलनिकट विद्यार्थी र केही प्राध्यापकहरूले हालसम्म चल्दै आएको ‘क्लास रिप्रेजेन्टेटिभ’ प्रणालीको सट्टा प्रत्यक्ष मतदानबाट पदाधिकारी चयन गर्नुपर्ने माग उठाउँदै चुनाव नै प्रभावित पार्ने रणनीति बनाएको विश्वविद्यालय स्रोतले जनाएको छ ।
यदि प्रशासनले प्रत्यक्ष निर्वाचनको माग स्वीकार गरे पूर्ण समानुपातिक प्रतिनिधित्वको विषय उठाएर चुनाव रोक्ने प्रयास हुने संकेतसमेत विद्यार्थी नेताहरूले दिएका छन् । विश्वविद्यालयभित्रको यही शक्ति संघर्षले आगामी दिनमा केयूको शैक्षिक वातावरण थप प्रभावित हुन सक्ने चिन्ता बढेको छ ।